Top 3
  1. Barrett (ICC) / Jervell (KEK)
  2. Fitzmyer (AB) / Peterson (Pillar)
  3. Van Eck (CNT3) / Holaday (NTL)
Toelichting

Voor een grondig, historisch-kritisch, theologisch commentaar gaat de eerste keus naar Barrett (ICC, 1994/98). Er wordt echter wel erg veel ruimte gegeven aan technische overwegingen aangaande o.a. redactiekritiek, wat dit commentaar niet eenvoudig te raadplegen maakt (zie bijvoorbeeld de technische behandeling van de canonieke vragen, verdeeld over de inleidingen van beide delen).

Ook Fitzmyer (AB, 1998) heeft een behoorlijk technisch werk geschreven, maar is duidelijk toegankelijker dan Barrett. Het recent uitgekomen commentaar van Pervo (Hermeneia, 2009) is grondig en kritisch (godsdienst-historische insteek). Hij is er zeer in geslaagd om het literaire genre te ‘vangen’, en op literair niveau te becommentariëren. Op dat punt onmisbaar en de nummer één. Theologisch echter krijgt Handelingen bij hem nauwelijks aandacht.

Kortere, eenvoudigere, minder technische, en daardoor meer toegankelijke commentaren op Engels taalgebied zijn o.a Bruce (NICNT), Polhil (NAC), Peterson (Pillar), Bock (BECNT) en Marshall (TNTC). Van deze commentaren is Peterson (Pillar, 2009) zeker de nummer één. Hij is duidelijk geschikt voor de preekvoorbereiding omdat zijn ruimte (een goede 700 pagina’s) niet opgaat aan technische details, maar aan goede, op de prediking gerichte tekstuitleg. Het is een behoudend, calvinistisch commentaar. Het gelijksoortige werk van Bock (BECNT, 2007) is eerder een samenvatting van eerdere commentaren van o.a. Fitzmyer en Witherington, dan een zelfstandig werk. Bruce (NICNT, 1988) is, zeker vergeleken met Peterson, wat mager en ook ouder (de herziene druk verschilt weinig van de eerste uit 1954). Polhill (NAC, 1992) is qua opzet en insteek vergelijkbaar met Peterson; wel wat korter en minder recent. Dit zelfde geldt voor het werk van Marshall (TNTC, 2000); is theologisch overigens goed. Recent verschenen: Holladay (NTL 2016). Een mooi werk met een goede doordenking van zaken als auteursintentie, literaire kenmerken en theologische lijnen.

Op Nederlands taalgebied is Van Eck (CNT3) een aanrader: vooral voor wat betreft zijn kennis van de Umwelt.

Wat Duitse commentaren betreft is te wijzen op Pesch (EKK, 1986/86) en Schneider (Herder, 1980/82), beiden blijven echter erg technisch (vragen rond redactie en historiciteit veel aandacht), hetgeen het vruchtbaar maken van deze commentaren voor de prediking niet altijd eenvoudig maakt. Wat dat betreft is het veel compactere werk van de goede theoloog/exegeet Roloff (NTD, 1981) toegankelijker en zeker een aanrader. Haenchen (KEK, 19686) is een klassieker in het Handelingenonderzoek. In deze serie heeft Jervell in 1998 een opvolger geschreven. Ook dit is een gezaghebbend werk geworden. Op Duits taalgebied is dit het beste en ook meest toegankelijke werk, vergeleken met bijv. Pesch en Schneider.

Voor een becommentariëring van Hand met oog voor Joodse midrash-tradities: zie Hilary Le Cornu en Joseph Shulam, A Commentary on the Jewish Roots of Acts (2003).