Top 3
  1. Martyn (AB) / De Boer (NTL)
  2. Mußner (Herder) / Schlier (KEK)
  3. Moo (BECNT) / Schreiner (ZECNT) / Das (CC)
Toelichting

In 1979 leverde Betz (Herm., 1979) baanbrekend werk door Galaten te becommentariëren tegen de achtergrond van de contemporaine filosofie en retorica. Echter: deze aspecten worden eenzijdig benadrukt, ten koste van het theologische gehalte van Galaten en ook de Joodse achtergrond waartegen deze brief gelezen moet worden. In 1990 schreef Longenecker een theologisch veel sterker werk, waarin hij de literaire kritiek van Betz heeft verwerkt (WBC). Echter: ook op hem is er de kritiek dat deze nadruk op het literaire aspect (Grieks-Romeinse briefgenre) te groot / niet overtuigend is. Rond dezelfde tijd verscheen een goed commentaar van de Rooms-Katholieke exegeet Matera (SP, 1992). Qua opzet en kwaliteit ongeveer vergelijkbaar met Longenecker.

Dit alles is echter in de schaduw komen te staan van het werk van Martyn (AB, 1997), dat ontvangen is als een theologisch zeer goed en zelfstandig commentaar. Hij toont zich een indrukwekkende Pauluskenner, of beter: Paulusbegrijper. Bijvoorbeeld op het punt van eschatologie als rode draad door de brief, waardoor hij vastgelopen debatten openbreekt. Door het commentaar heen zijn 52 kleine excursen opgenomen, die onder andere het geheel in een breder Paulinisch kader plaatsen. Pas op met lezen, want alleen de inleiding al brengt je zo dicht bij Paulus / Galaten, dat het moeilijk wordt om te stoppen met lezen.

Vanuit evangelicale hoek is Moo (BECNT, 2013) het sterkst, op de voet gevolgd door Schreiner (ZECNT, 2010) of Das (CC, 2014). Echter, juist in vergelijking met eerder genoemde commentaren mis je soms een zelfstandige lezing van Galaten. De brief wordt met Lutherse bril gelezen, en een eerlijke discussie met werken die andere accenten leggen (en met bijvoorbeeld de Duitse literatuur), ontbreken. Je krijgt dan soms het gevoel dat een mening eerder aan een tekst wordt opgelegd, dan dat deze er na eerlijk lezen uit opkomt. Hoe dan ook, deze drie werken verdienen duidelijk de voorkeur boven het eerdere commentaar uit deze richting van Fung (NICNT, 1988). Fee heeft een klein commentaartje geschreven in de serie Pentecostal Commentary (2007). Fee heeft zelf een Pinksterachtergrond en speelt in deze serie dus een thuiswedstrijd. De exegese is voor breed toegankelijk publiek geschreven.

De Boer (NTL, 2011) is evenwichtig, zelfstandig, goed op de Griekse tekst, en ter zake. De inleiding is vrij kort, maar dat komt omdat verder door het commentaar heen van excursen gebruik gemaakt wordt om bepaalde achtergrondvragen op te helderen. Al met al een aanrader.

Reeds in 1993 schreef Dunn een toegankelijk commentaar in de serie BNTC, vanuit zijn New Perspective. In 2000 kwam deel 11 van de NIB uit, en heeft Hays daarin Galaten becommentarieerd. Hij schrijft eenvoudig, origineel, heeft de recente literatuur verwerkt en trekt onder het kopje ‘reflection’ goede lijnen naar de prediking. Een soortgelijk werk is dat van Cousar (Int., 1982): korte theologische exegese met consequent lijnen naar de actualiteit. Oakes (PCNT, 2015) heeft een goed, toegankelijk, evenwichtig werk geschreven.

Op Duits taalgebied is relatief weinig verschenen. In Herder heeft Mussner (1974) een zeer grondig deel geschreven, waarin hij goed theologisch ‘doorpakt’. Een indrukwekkend werk van hoog niveau. In KEK heeft Schlier (19654) een deel geschreven. Dit werk is een klassieker, al is het Paulusonderzoek nadien zeker verder gegaan. Recenter is de update van Galaten in NTD deel 8/1 in 19904 door Becker. Compact, theologisch en toegankelijk. Meer recent: Eckey (mono, 2010): historisch-kritisch; toegankelijk geschreven.

Reeds vroeg in zijn carrière (1954) heeft Ridderbos in de serie NLCNT, de voorloper van NICNT, een commentaar geschreven, dat verder niet in het Nederlands is verschenen. Prima werk, zoals je van Ridderbos gewend bent. Van Bruggen heeft een deel in CNT3 (2004) geschreven. Op sommige plaatsen slaat hij echter wel makkelijk eigen wegen in, die misschien niet iedereen zal overtuigen.

Historisch van belang: het commentaar van Luther op Galaten, waarvan de tweede druk ook in het Nederlands is vertaald in 1871, en 1964 opnieuw uitgegeven.

Voor een becommentariëring van Galaten met oog voor Joodse midrash-tradities: zie Hilary Le Cornu en Joseph Shulam, A Commentary on the Jewish Roots of Galatians (2005).